ΠΤΩΣΕΙΣ

Οι πτώσεις είναι συχνές στους ηλικιωμένους και ιδιαίτερα συχνές σε ανθρώπους με νευρολογικές παθήσεις. Προηγούμενα επεισόδια πτώσεων και διαταραχές της ισορροπίας ή της κινητικότητας αποτελούν σημαντικούς παράγοντες κινδύνου. Εκτός από ενδεχόμενο τραυματισμό, οι πτώσεις μπορεί να οδηγήσουν σε περιορισμό των δραστηριοτήτων οδηγώντας με τον τρόπο αυτό σε αυξημένες ανάγκες φροντίδας. Περίπου το 1/3 των ανθρώπων που είναι μεγαλύτεροι των 65 ετών πέφτουν ετησίως, με το 10% των πτώσεων να προκαλούν σοβαρό τραυματισμό, όπως είναι μια σημαντική κάκωση κεφαλής ή κάποιο κάταγμα. Ο κίνδυνος είναι ακόμα μεγαλύτερος σε νοσηλευόμενους και ιδρυματοποιημένους ανθρώπους. Οι παράγοντες κινδύνου για πτώσεις περιλαμβάνουν την προχωρημένη ηλικία, προηγούμενες πτώσεις, τη χρήση πολλών φαρμάκων (>4), την αρθρίτιδα, την κατάθλιψη, την ορθοστατική υπόταση, τη γνωσιακή διαταραχή, την οπτική διαταραχή, την μυϊκή  αδυναμία, τη διαταραχή βάδισης και τη διαταραχή ισορροπίας.

 Οι πτώσεις μπορεί να σχετίζονται με εσωτερικούς παράγοντες όπως π.χ μία ελάττωση της αρτηριακής πίεσης σε όρθια θέση ή με εξωτερικούς παράγοντες όπως τη χρήση πολλαπλών φαρμακευτικών σκευασμάτων. Αυτοί οι παράγοντες αλληλοεπικαλύπτονται, όμως μπορούν να ανιχνευτούν από το ιστορικό και την κλινική εξέταση και μπορούν να τροποποιηθούν ώστε να αποτραπούν μελλοντικά συμβάματα.

Αν και οι περισσότερες πτώσεις συμβαίνουν σε όρθια θέση ή κατά τη διάρκεια της βάδισης, μπορεί να συμβούν και σε καθιστή ή  και σε ύπτια θέση. Μπορεί να συμβούν στη βάση ενός γλιστρήματος ή κάποιας εξωτερικής αιτίας π.χ μετά από κάποιο σπρώξιμο. Κάποιοι άνθρωποι πέφτουν χωρίς  καμία εμφανή αιτία και μερικές πτώσεις δεν μπορούν να ταξινομηθούν. Τα “drop  attacks” είναι ένας συγκεκριμένος τύπος πτώσεων όπου οι άνθρωποι πέφτουν αυθόρμητα χωρίς κάποια εμφανή αιτία και αυτού του τύπου οι πτώσεις σχετίζονται συχνά με νευροκαρδιογενή συγκοπή.

Υπάρχουν ειδικα εργαστηρια και εξετασεις που ανιχνεύουν τις αλλαγες της πίεσης ανάλογα με τη θέση και την ευαισθησία του καρωτιδικού κόλπου για διερευνηση πιθανης συγκοπής, αλλά και άλλων διαταραχων του καρδιακού ρυθμού.

Το 1/3 των ανθρώπων με νευρολογικές παθήσεις θα έχουν 1 επεισόδιο πτώσης ανα έτος. Αυτές οι παθήσεις περιλαμβάνουν τόσο κεντρικές νευρολογικές διαταραχές όπως η άνοια, το εγκεφαλικό, η πολλαπλή σκλήρυνση, η νόσος του Πάρκινσον, όσο και περιφερικές διαταραχές όπως μια πολυνευροπάθεια. Η συγκοπή και οι επιληψίες μπορούν επίσης να προκαλέσουν  πτώσεις. Καταστάσεις όπως ο σακχαρώδης διαβήτης μπορεί να σχετίζονται με πολυνευροπάθεια ή και με υπογλυκαιμία και μπορεί να προδιαθέσουν σε πτώσεις.

Για τη σωστή διάγνωση θα πρέπει να ληφθεί ένα λεπτομερές ιστορικό ώστε να προσδιοριστεί η φύση της πτώσης και να αποσαφηνιστεί εάν η πτώση έγινε με ή χωρίς απώλεια συνείδησης. Απαιτείται προσεκτικός επανέλεγχος των φαρμάκων που λαμβάνει ο ασθενής, καθώς τα φάρμακα σχετίζονται πάρα πολύ συχνά με πτώσεις. Χρειάζεται επίσης να αναγνωριστούν παράγοντες κινδύνου για περαιτέρω πτώσεις.

Μια λεπτομερής νευρολογική εξέταση είναι πολύ σημαντική για ταυτοποίηση κάποιας νευρολογικής πάθησης. Πτώσεις στη βάση μιας προοδευτικής προϊούσας νευρολογικής νόσου είναι χαρακτηριστικές στην άνοια με σωματια Lewy και σε άλλες μορφές άνοιας, στην Προϊούσα Υπερπυρηνική Παράλυση και στην Ατροφία Πολλαπλών Συστημάτων. Οι αγγειακοί παράγοντες κινδύνου σχετίζονται τόσο με αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια όσο και με καρδιαγγειακά επεισόδια, και τα δύο από τα οποία μπορεί να οδηγήσουν σε πτώσεις. Η μυελοπάθεια είναι ένας πολύ σημαντικός παράγοντας  για πτώσεις σε οποιοσδήποτε ηλικία.

Σε περίπτωση πτώσης οι ασθενείς θα πρέπει να εξεταστούν για να ανιχνευτούν τυχόν σοβαροι τραυματισμοί, διάσειση, κατάγματα. Σε κάκωση του αυχένα θα πρέπει να αποκλειστεί ένα ενδεχόμενο κάταγμα της περιοχής και μια τραυματική βλάβη του νωτιαίου μυελού. 

 

Θα πρέπει να τροποποιηθούν όσοι παράγοντες σχετίζονται με πτώσεις και να επανεξεταστούν κάποια φάρμακα. Συγκεκριμένα φάρμακα αποτελούν παράγοντες κινδύνου για πτώσεις. Για παράδειγμα οι βενζοδιαζεπίνες  (Lexotanil, Xanax, Tavor, Tranxene, Stilnox) πρέπει να χρησιμοποιούνται με πολύ μεγάλη προσοχή στους ηλικιωμένους.

 
Τα κατάγματα είναι μία πολύ σημαντική συνέπεια των πτώσεων. Έτσι η οστεοπόρωση θα πρέπει να θεραπεύεται και οι ηλικιωμένοι θα πρέπει να παίρνουν βιταμίνη D και επαρκές ασβέστιο. Η καθημερινή φυσική δραστηριότητα  είναι ένας  πολύ αποτελεσματικός τρόπος για την πρόληψη των πτώσεων.

 

Ενας φυσικοθεραπευτής μπορεί να προσφέρει  σημαντική βοήθεια στον ασθενη ωστε να επιστρέψει στην προηγούμενη κινητικότητα του, ιδίως εάν αυτός παρουσιάσει φοβία για μελλοντικές πτώσεις. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και βοηθητικές συσκευές για περισσότερο ασφαλή κινητικότητα. Οι εργοθεραπευτές μπορούν συνήθως να αξιολογήσουν την ασφάλεια του ασθενούς εντός σπιτιού και συνεπώς μία τέτοια επίσκεψη μπορεί να κριθεί αναγκαία.

Επίσης χρειάζεται και η εκμάθηση διάφορων στρατηγικών ώστε να μπορεί να σηκωθεί κάποιος μετά από μία πτώση οπως και τροποι με τους οποιους να μπορεί να καλέσει βοήθεια.

Η διερεύνηση  και αντιμετώπιση των πτώσεων απαιτεί τη συνεργασία πολλών ειδικοτήτων. Ιδιαίτερη  είναι η θέση του καρδιολόγου και του νευρολόγου.  

 

Οι περισσότερες πτώσεις είναι πολυπαραγοντικές. Η κακή κρίση, η  επηρεασμενη κινητικότητα και ισορροπία αυξανουν τον κινδυνο πτωσεων μέσα στους ήδη υπάρχοντες περιβαλλοντικούς κινδύνους. Τα φάρμακα και οι δόσεις τους θα πρέπει να επαναξιολογούνται συνεχώς από όλες τις ειδικότητες ιδιαίτερα σε ηλικιωμένους ασθενείς.

 

 

 

 

                              

                               Αϋπνία

• Δυσκολία στην έναρξη του ύπνου
• Δυσκολία στη διατήρηση του ύπνου
• Συχνές αφυπνίσεις κατά τη διάρκεια της νύχτας
• Πολύ πρωινή αφύπνιση
• Αίσθημα κούρασης μετά την πρωινή αφύπνιση
• Κόπωση και εκνευρισμός κατά τη διάρκεια της ημέρας
• Δυσκολία συγκέντρωσης, προσοχής και μνήμης κατά τη διάρκεια της ημέρας
• Δυσκολία μικρής διάρκειας ημερήσιου ύπνου παρά την κούραση  
• Αυξημένα λάθη η ατυχήματα
• Συνεχής ανησυχία για τον ύπνο
  

 

 

 Κατά μέσο όρο οι ενήλικες χρειάζονται 7-9 ώρες ύπνου, τα παιδία χρειάζονται 9 – 13 ώρες  ύπνου, τα νήπια και τα μωρά χρειάζονται 12-17 ώρες ύπνου.Αν νιώθετε συνεχώς κουρασμένοι κατά τη διάρκεια της ημέρας πιθανώς να μην κοιμάστε αρκετά.

 

  Οι πιο συχνές αιτίες αϋπνίας 

• Στρες
• Άγχος ή κατάθλιψη
• Θόρυβος
• Πολύ ζεστό ή πολύ κρύο δωμάτιο
• Άβολο κρεβάτι- μαξιλάρι
• Αλκοόλ, καφεΐνη, νικοτίνη
• Χρονική υστέρηση του βιολογικού ρολογιού (jet lag)
  
• Νυχτερινή βάρδια

    

 

   Καταστάσεις και φάρμακα που μπορεί να προκαλέσουν αϋπνία

• Ψυχικές νόσοι
• Νόσος Alzheimer ή νόσος του Parkinson
• Υπερδραστήριος  θυρεοειδής
• Σύνδρομο ανήσυχων άκρων
• Εμμηνόπαυση
•  Φάρμακα :
  αντικαταθλιπτικά, φάρμακα για άσθμα ή για υπέρταση – πολλά φάρμακα που δεν συνταγογραφούνται όπως τα αναλγητικά,  φάρμακα για το κρυολόγημα, για απώλεια βάρους περιέχουν καφεΐνη και άλλα διεγερτικά του κεντρικού νευρικού συστήματος τα οποία μπορεί να διαταράσσουν τον ύπνο.

 

     Καταστάσεις που μπορεί να σας στερούν ένα καλό ύπνο

• Χρόνιος πόνος
• Υπνοβασία
• Ροχαλητό ή διακοπτόμενη αναπνοή κατά τον ύπνο (υπνική άπνοια)
• Εφιάλτες ή νυκτερινοί τρόμοι (σε παιδιά)
• Βρουξισμός: Σφίξιμο και Τρίξιμο Δοντιών
• Συχνοουρία 
  

Η αϋπνία συνήθως βελτιώνεται αλλάζοντας τις συνήθειες του ύπνου σας

•  Ξαπλώστε και ξυπνήστε την ίδια ώρα κάθε μέρα.
• Χαλαρώστε τουλάχιστον 1 ώρα πριν από τον ύπνο (κάντε ένα ζεστό μπάνιο ή διαβάστε κάποιο βιβλίο).
• Βεβαιωθείτε ότι το υπνοδωμάτιό σας είναι σκοτεινό και ήσυχο – χρησιμοποιήστε χοντρές κουρτίνες, μάσκα ύπνου ή ωτοασπίδες αν χρειάζεται.  
• Να ασκείστε τακτικά

• Βεβαιωθείτε ότι το στρώμα, τα μαξιλάρια και τα κλινοσκεπάσματα είναι άνετα.  
• Αποφύγετε  να  καπνίσετε ή να πιείτε αλκοόλ, τσάι ή καφέ τουλάχιστον 6 ώρες πριν τον ύπνο.
• Αποφύγετε τα βαριά γεύματα αργά τη νύχτα
• Αποφύγετε την σωματική άσκηση τουλάχιστον 4 ώρες πριν τον ύπνο.  
• Αποφύγετε την τηλεόραση, ή τη χρήση συσκευών όπως τα έξυπνα κινητά λίγο πριν τον ύπνο, γιατί το φως που εκπέμπουν σας ξυπνάει περισσότερο.
• Αποφύγετε τον ύπνο  κατά τη διάρκεια της ημέρας
• Μην οδηγείτε όταν νιώθετε ότι νυστάζετε.

 

Συμβουλευτείτε ένα γιατρό

• Αν αλλάζοντας τις συνήθειες του ύπνου σας δεν έχετε δει βελτίωση
• Αν έχετε πρόβλημα ύπνου για πολλούς μήνες
• Αν η αϋπνία σας επηρεάζει την καθημερινότητά σας σε σημείο που δεν μπορείτε να χειριστείτε.

 

ΗΛΕΚΤΡΟΜΥΟΓΡΑΦΗΜΑ

           Ηλεκτρομυογράφημα και Ηλεκτρονευρογράφημα

Το ηλεκτρομυογράφημα και το ηλεκρονευρογράφημα είναι σύνθετες εξετάσεις που συμπληρώνουν η μία την άλλη δίνοντας διαφορετικές πληροφορίες η κάθε μία.  

Στο ηλεκτρονευρογράφημα αρχικά μελετάμε και αξιολογούμε τη λειτουργικότητα των νεύρων, οι πληροφορίες δηλαδή που παίρνουμε έχουν να κάνουν με το πόσο καλά δουλεύουν τα νεύρα που εξετάζουμε.

Αιτίες πιθανής υπολειτουργίας μπορεί να υπάρχουν σε τοπική πίεση κάποιου νεύρου σε συνήθη σημεία, όπως π.χ. του μέσου νεύρου στον καρπό, του ωλένιου νεύρου στον αγκώνα. Μία τραυματική κάκωση ενός μέλους του σώματος μπορεί επίσης να έχει ως αποτέλεσμα τη βλάβη ενός νεύρου (π.χ. κάταγμα βραχιονίου οστού με βλάβη του κερκιδικού νεύρου). Σε καταστάσεις όπου έχουν προσβληθεί πολλά νεύρα ταυτόχρονα (πολυνευροπάθειες) από παράγοντες όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, το αλκοόλ, φάρμακα ή από άλλες συστηματικές παθήσεις του οργανισμού, από ιώσεις, σε κληρονομικές παθήσεις.

Το ηλεκτρονευρογράφημα πραγματοποιείται ερεθίζοντας με ηλεκτρικό ρεύμα τόσο τις κινητικές όσο και τις αισθητικές ίνες των νεύρων των άνω ή/και των κάτω άκρων. Αυτό το ηλεκτρικό ερέθισμα είναι που γίνεται αντιληπτό από τον εξεταζόμενο και μπορεί να είναι από ανεπαίσθητο έως ελαφρώς  δυσάρεστο ή και επώδυνο.

Στο δεύτερο στάδιο γίνεται το ηλεκτρομυογράφημα. Εδώ μελετάμε επιλεγμένους μύες του σώματος και εξετάζουμε τις κινητικές μονάδες των μυών και το πώς αυτές επιστρατεύονται στην εκούσια σύσπαση. Γίνεται με την εισαγωγή μιας μικρής αποστειρωμένης βελόνας (βελονοειδές ηλεκτρόδιο) στον μυ που καταγράφει την ηλεκτρική δραστηριότητά του και ο κάθε μυς εξετάζεται σε πλήρη ηρεμία, σε ελαφριά, μέτρια και μέγιστη σύσπαση. Οι πληροφορίες που παίρνουμε μπορεί να μας δείξουν εκτός από μια αυτούσια βλάβη του μυός (μυοπάθεια), στοιχεία για τη βλάβη του νεύρου ή των ριζών που νευρώνουν τον συγκεκριμένο μυ.

Το αν η βλάβη είναι εντοπισμένη και η ακριβή της εντόπιση, το αν είναι διάσπαρτη, το αν είναι πρόσφατη και ενεργός, το αν είναι παλαιότερη και χρόνια, ακόμα και ο χρόνος αποκατάστασής της μερικές φορές είναι ερωτήματα τα οποία  μπορούν να απαντηθούν με τις εξετάσεις αυτές. Βλέπουμε λοιπόν ότι οι πληροφορίες που παίρνουμε είναι διαφορετικές από αυτές μιας απεικονιστικής μεθόδου όπως η μαγνητική τομογραφία. 

Σημαντικό είναι να προσθέσουμε το ότι υπάρχουν αρκετές παθήσεις των οποίων η διάγνωση βασίζεται αποκλειστικά και μόνον στο ηλεκτρομυογράφημα και το ηλεκτρονευρογραφημα και στις οποίες οι απεικονιστικές μέθοδοι παραμένουν φυσιολογικές.

Τι χρειάζεται να γνωρίζει ο γιατρός :

          Αν υπάρχει βηματοδότης ή απινιδωτής

      Αν υπάρχει κάποια άλλη ηλεκτρική συσκευή στο σώμα

     Αν ο εξεταζόμενος λαμβάνει φάρμακα που αραιώνουν το αίμα (ασπιρίνη, αντιπηκτικά) ή αν υπάρχει  κάποια γνωστή διαταραχή στην πήξη του αίματος.

Τι χρειάζεται από την πλευρά του εξεταζόμενου :

Καλό θα είναι ο εξεταζόμενος να φοράει ρούχα χαλαρά, άνετα, και ζεστά (π.χ. φόρμα αν θα εξεταστούν τα κάτω άκρα)  και να μην έχει βάλει κρέμα στα μέλη του σώματος που θα εξεταστούν.

Πόση ώρα κρατάει :

Αναλόγως του ερωτήματος η όλη διαδικασία μπορεί να ξεπεράσει τη μία ώρα.

Συμπτώματα όπου μπορεί να χρειαστεί ηλεκτρομυογράφημα:

Μουδιάσματα/μυρμηγκιάσματα/καυσαλγίες στο ένα ή και στα δύο χέρια ή/και στα πόδια 

            Μυική αδυναμία ενός άκρου ή πολλών άκρων

            Αυχεναλγία με επέκταση του πόνου στο άνω άκρο

            Οσφυαλγία- ισχιαλγία

            Πόνοι στους μύες

            Ατροφίες μυών

            Πτώση βλεφάρων

            Διπλωπία (όταν βλέπουμε δύο είδωλα)

            Αστάθεια βάδισης

             Περιφερική βλάβη προσωπικού νεύρου

Κάποιες από τις παθήσεις που μπορούν να διαγνωστούν:

Σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα

           Ωλένια νευροπάθεια στον αγκώνα

           Πίεση περονιαίου νεύρου στην κεφαλή της περόνης

           Πίεση ριζών αυχενικής μοίρας ή οσφυϊκής μοίρας της σπονδυλικής στήλης

           Παθήσεις βραχιονίου και οσφυοϊερού πλέγματος

          Πολυνευροπάθειες / μονονευροπάθειες

           Μυοπάθειες / μυοσίτιδες

           Μυασθένεια / μυασθενικό σύνδρομο

Τι το ξεχωριστό έχει :

Το ηλεκτρομυογράφημα και το ηλεκτρονευρογράφημα είναι δυναμικές εξετάσεις και ουσιαστικά είναι προεκτάσεις της κλινικής νευρολογικής εξέτασης. Είναι βασικό να έχει προηγηθεί  αναλυτικό ιστορικό και καλή νευρολογική εξέταση. Ο τρόπος διενέργειάς τους καθορίζεται από τα κλινικά ευρήματα και το διαγνωστικό ερώτημα. Κατά συνέπεια δεν έχουν τυποποιημένη διαδικασία και η εκτέλεσή τους μπορεί να αλλάζει κατά περίπτωση. Τα αποτελέσματα εξαρτώνται σε πολύ μεγάλο βαθμό από τον εξεταστή, καθώς απαιτείται αρκετά μεγάλη εμπειρία για την ανάπτυξη ενός συγκεκριμένου ηλεκτροφυσιολογικού διαγνωστικού σκεπτικού που θα ακολουθηθεί αρχικά και παράλληλα προσαρμοστικότητα του εξεταστή και της εξέτασης στις ανάγκες του κάθε περιστατικού, στην υφιστάμενη διαφορική διάγνωση, αλλά και στα ευρήματα που προκύπτουν κατά την εξέλιξη της εξέτασης. Είναι αρκετά συχνό ένα ηλεκτρομυογράφημα να ξεκινά με κάποιο σκεπτικό και κατά τη διάρκεια της διερεύνησης το σκεπτικό αυτό να αλλάζει ανάλογα με τα δεδομένα που προκύπτουν. Απαιτείται, φυσικά, εμπειρία στον χειρισμό του ίδιου του μηχανήματος και στη χρήση των προγραμμάτων του, στην αναγνώριση των τεχνικών σφαλμάτων που ενδέχεται να προκύψουν και την εξάλειψη αυτών κατά το μέγιστο δυνατόν, και τέλος την αξιολόγηση των ευρημάτων και τη συσχέτισή τους με την κλινική εικόνα του ασθενούς.